4P marketinq konsepsiyasının alternativi olan, 4A barəsində nələri bilməliyik?

0
29

“4A” marketinq modeli – “4P” modelinin alternatividir. Bu modelin qurucusu, Hindistan əsilli iqtisadçı, beynəlxalq dərəcəli biznes konsultant – professor Şet Jaqdişdir (Sheth Jagdish N.). Müştəriləri arasında  Ford, Motorola,Whirlpool kimi dünya nəhəngləri vardır.

Şet Jaqdişə görə, istehlakçıların seçimlərinə təsir edən 4 faktor var. Məhz elə buna görə də 4A” marketinq konsepsiyası meydana gəlmişdir. Belə ki, bu marketinq modeli vasitəsilə mütəxəsislər, müştərilərin alışdan əvvəlki qərarlarına təsir edən əsas kriteriyaları müəyyən edə bilərlər. Baxaq görək bunlar hansılardır?

  1. Awareness(Fərqində olmaq, məlumatlı olmaq)
  • Marketinq mütəxəsisləri, hədəf kütlənin, ya da digər istehlakçıların öz məhsul və ya xidmətləri barəsində məlumatlı olmalarını, məhsul və ya markaları tanımalarını təmin etməlidirlər. Məhsul, xidmət və ya marka barəsində məlumatı olmayan biri, heç bir vaxt sizin istehlakçınız ola bilməz. Elə götürək özümüzdən, haqqında məlumatımız olmayan bir məhsulu almağa nə qədər meyilliyik? Məhz bu meyarlar istehlakçıların məhsul və marka barəsində məlumatlı olub olmamaları, onların bütün alış prosesinə öz təsirini göstərir. Ona görə də əziz marketinq mütəxəsisləri, əvvəlcədən analiz edin, görün sizin hədəf kütlələriniz sizin məhsul və ya xidmətləriniz barəsində nə qədər məlumatlıdırlar? Bunun üçün də reklam və tanıtım strategiyası hazırlanmazdan öncə ciddi şəkildə analiz olunmalı, həyata keçiriləcək tantım mesajlarının hədəf kütləyə necə? nə cür? çatacağını müəyyən etmək lazımdır.
  1. Acceptability( qəbul edilən)
  • Təklif edilən məhsul və ya xidmətlər istehlakçılar üçün vacib olan, bütün xarakteristik xüsusiyyətləri və parametrləri (qiymət, keyfiyyət, həyat tərzinə uyğunluğu və s.) ilə qəbul edilən olmalıdır. Əks halda hədəfə aldığınız kütlə, sizin rəqiblərin təkliflərini dəyərləndirəcəklər.
  • Bir çox hallarda istehlakçılar istehsalçı və ya tədarükçü şirkətlər tərəfindən aldadılırlar. Ya keyfiyyətə görə, ya qiymətə görə və s. belə olan halda bazara məhsul təklif edən hər hansı bir şirkət nəticə etibarı ilə istehlakçıların rəğbətini itirir ki, bu da nə şirkət, nədə ki, marka üçün arzu olunan hal deyil.
  1. Affordability (Əldə edə bilmə imkanı, əlçatan)

Proses zamanı istehlakçılar məhsul və ya xidməti əldə etdiyi zaman heç bir problemlə üzləşməməlidir. Məhsul və ya xidmətlər istehlakçılar üçün əlçatan olmalıdır.

Reklamlarda və ya elanlarda hər şeyin əlçatan, real proses zamanı isə çətin olduğunu müştəri  görsə, sizdən imtina etməsi 2×2 olacaqdır. Buna əmin ola bilərsiniz.

  • Misal 1: Bu qaydaları bir çox hallarda banklar və kreditlə mal satan şirkətlər pozurlar. Deyək ki, bank reklam edir ki, bəs kredit almaq bu qədər asan olmamışdır. Arayış olmadan, zamin durmadan və s.tək şəxsiyyət vəsiqəsi ilə siz bankımıza müraciət etməklə 5000 manata qədər istehlak kreditini əldə edə bilərsiniz. Təbii ki, belə elandan və reklamdan sonra banka və filiallara axınlar olacaq. Neçə dəfə olub ki, sizlər də belə vədlər verən banklara kredit üçün müraciətlər zamanı böyük çətinliklərlə üzləşmisiniz. Sual verəndəki bəs reklamda belə deyirdi. Cavab verirlər ki, əşşi reklama inanmayın. Bəli, belə hallar 4A modelinin 3A prinsipini pozur ki, bu da təşkilat üçün başqa narazılıq dalğasını yaradır.
  • Misal 2: Televizor, telefon, mebel kimi uzun müddətli tələbat mallarını asanlaşdırılmış kredit xətti ilə əldə etməyə çalışan müştərilərin sayı çoxdur. Ancaq bir məsələ var ki, xidmət göstərən tərəf proseslər zamanı, müştərilər qarşısında reklamdakından fərqli ağır şərtlər irəli sürürlər. Hətta bəzi mağazalar vardır ki, siz kreditlə telefon əldə etmək üçün müraciət zamanı sizdən evinizin kupçasının üzünü də tələb edirlər. İndi fikirləşirəm ki, belə getsə yaxın zamanlarda ölənlərin də ölüm kağızlarını tələb edəcəklər.
  1. Availability(mövcud olması)

Sonuncu bənd özü də olduqca maraqlıdır. Belə ki, istehlakçıların məhsulları əldə edə bilmələri üçün mühitin yaradılması istiqamətində görülən işlər bir andaca yoxa çıxa bilər. Təsəvvür edin ki, siz müştəriləri cəlb etmək üçün bütün marketinq metodlarından istifadə edirsiniz və elə bu an ortaya başqa bir problem çıxır, özü də kifayət qədər ciddi. Fikirimi misallarla izah etməyə çalışacam.

  • Misal 1: Sizdən məhsul almaq istəyən müştəri ya qapınıza qədər gəlir, ya da ki, sizin məhsulu əldə edə bilməsi üçün yaxınlıqdakı marketə və ya ticarət mərkəzinə gedir. Çünki siz onu reklam strategiyanızla ora yönəltmisiniz. Ancaq həlledici məqamda məhsulun olmadığı aşkarlanır. Ya hamısı satılıb qurtarıb, ya da ki, kampaniyadan əvvəl anbar qalıqlarını nəzərdən qaçırtmısınız. Belə səhvlərə bir çox hallarda yol verilir. Nəticədə nə baş verir? Mütəxəsisin nəzərdən qaçırtdığı kiçik nüans, şirkəti ciddi zərərlə qarşı-qarşıya qoyur. Ona görə də bir marketinq addımı atmazdan öncə istənilən halda anbarı, yolda olan məhsulları, onların gəlmə tarixlərini, mallar gəlib çatdıqdan sonra qiymətlərə təsirləri olub, olmayacağını müəyyən edin. Ancaq belə olan halda problemlər yaşanmaz.
  • Misal 2: Ya da istehsalçı şirkətdirsə, özünün aylıq istehsal gücünü nəzərə almadan ixarac etdiyi ölkələrdəki müştərilərinə yalan vədlər verir. Nəticə isə xoşa gəlməz olur. Ona görə ki, gec ya da tez müştəri problemi aşkarlayacaq. Bunun da nəticəsində şirkət xarici bazarlardakı müştərilərini itirmək riski ilə qarşı-qarşıya durur. Burada da ən böyük səhv marketinq və ixracat şöbələrinin üzərinə düşür. Bəzən hər ikisi bir birindən xəbərsiz müştərilərlə danışıqlar aparırlar ki, nəticələr də ürək açan olmur. Ya marketinq şöbəsi keçirtməyi nəzərdə tutduğu kampaniya ilə ixracat şöbəsinin də mallarını çəkir, ya da ki, ixracat şöbəsi müştərilərlə razılaşdırmış olduğu iri həcmi ixracat üçün bron edir. Nəticədə isə həm şirkətin planları alt-üst, həm də iki şöbə bir birinin iş prosesinə mane olur. Buna görə də qarşılıqlı informasiyaların şöbələr arası mübadiləsinə ehtiyac var.

Bu məqalədə bir çoxlarınıza tanıdığınız məşhur marketinq modelinin alternativi barəsində az da olsa məlumat verdim. Ümid edirəm ki, işlərinizdə faydalı olacaqdır. Gələcək məqalələrim də fərqli marketinq modelləri barəsində məlumatlar verməyə çalışacam.

Sizin marketinq bələdçiniz…

 

(242 dəfə baxılıb)

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here