Uğurlu başlanğıcın, uğursuzluğu (1-ci yazım)

0
136

Nəhayət ki, “Weecomi” alver birliyinin uğurlu başlanğıcla, uğursuz fəaliyyəti barəsində yazdığım məqalə ilə tanış olmaq zamanıdır. Məqalə sandığımdan da uzun alındığı üçün bir neçə mərhələdə təqdim etməli olacam. Giriş üçün fikirlərimi ümumi yazıram. Ancaq qalan mərhələlərdə “Weecomi” alver birliyinin fəaliyyətini həm marketinq modelləri əsasında, həm də digər tərəflərdən dəyərləndirəcəm. Profildə gördüyünüz bu 3 bayrağın da şəkilini qoymağımın səbəbləri barəsində  növbəti məqalələrimdə yazacam. Bu şəkil sonuna qədər bizə yoldaşlıq edəcək. İndisə başlayaq. Bəli, işlərə uğurlu və inamlı başladılar. Ancaq belə hallar adətən bir yerə qədər davam edir. Əslində əksər bizneslər bu şəkildə formalaşırlar. Belə tərzdə olan “bizneslərin” aqibəti isə bir çox hallarda uğursuzluqlarla nəticələnir. Əslində heç bir biznes uğursuz olmur, onu uğursuz edənlər çox zaman idarəçilərdir. Azərbaycan pərakəndə və xidmət sektorunun maraqlı və çox sevdiyim bir tərəfi var. Belə ki, Azərbaycan bazarı və istehlakçıları daima yeni məhsul və xidmətlərin axtarışındadırlar. Elə ki, bazara yeni bir məhsul və ya xidmət təkif elədin, iş çox sürətli temp alır, bir anda müştərilərə və istehlakçılara təklif edilən məhsul və ya xidmətlərdən yararlananların sayında ciddi artımlar olur və bunun da nəticəsində şirkətə pul axını başlayır. Çox təəssüf ki, belə hallar müvəqqəti xarakter daşıyır. Ona görə ki, Azərbaycan bazarı və istehlakçları müəyyən zamandan sonra vaxtilə istehlak etdikləri məhsullardan və şirkətlərin təklif etdikləri  xidmətlərdən imtina etməyə başlayırlar. Necə deyərlər, bazar və istehlakçıları özləri marka və xidmətlərin bazardakı həyat tsiklinə son qoyurlar. Yəni bizimkilərə zorla nəyisə qəbul etdirmək kimi şansınız yoxdur. Əslində elə bunun özü də normal bir haldır. Bazar özü hər şeyi tənzimləyir. Bəs yaxşı hansı hallarda şirkətlər, bazarın və istehlakçıların onları cəzalandırmaları ilə qarşı – qarşıya qoyur? Bu suala da cavab vermək çox asandır. Əksər marketinq mütəxəsisləri bilirlər. Bazara, hədəf kütlələrinə, cinslərə, fərdlərə, yaş kateqoriyalarına, seqmentlərə və s. uyğun məhsul və ya xidmət təklif etməyən şirkətlər bu cür hallarla üz – üzə qalırlar. Nəticə isə nə şirkət rəhbərliyi, nə də işçiləri üçün ürək açan olmur. Kitablarda yazılan əfsanələrə və nağıllara inansaq, sözdə və sənədlərdə Azərbaycan şirkəti adlanan “Weecomi” alver birliyi şəbəkəsi də belə səhvlərə ard – arda yol verdi. Qeyd etdiyim kimi, yolun əvvəlində normal templə bazara girişdilər və bəlli gəlirlər əldə etdilər, bunu danmaq olmaz. Ancaq çox təəssüf ki, şirkət rəhbərləri və eləcə də distribyutorlar diqqətlərini markanın və təklif olunan xidmətlərin güclənməsinə deyil, daha çox şirkətə pul axınına yönəltdilər. Bunu isə strateji marketinq nöqteyi nəzərindən dəyərləndirsək, şirkətin uğur qələmi elə bununla da qırılmış oldu. Marka güclənmədən, populyarlıq tapmadan, bazarda markanın mövqeyində bərkimə olmadan, müştərilər və istehlakçılar bu endirim proqramını tam dərk etmədən, xidmətin bazara tam adaptasiyası təmin olunmadan, sabit pul axınını təmin etmək mümkünsüzdür. Bu qəbul olunmayacaq duaya, amin deməyə bənzəyir.

“Weecomi” harada səhvlər buraxmağa başladı?

 Weecomi – endirim və bonus proqramını, idea olaraq dəyərləndirsək, əladır. Böhranlı dönəmlərdə belə proqramlara ehtiyac var, buna da söz yox. Ancaq şirkət əvvəlcə bu ehtiyacları müəyyən etməli idi, daha sonra bazara daxil olaraq öz endirim və bonus proqramlarını, bazarın ehtiyac olduğu məkanlara təklif edərək, qarşılıqlı əlaqələrin qurulmasına və inkişafına yönəlik fəaliyyət göstərməli idi. Klassik marketinqdə yaxşı ideanın olması, hələ həmin ideanın gəlirli və ya gəlir gətirəcəyi anlamına gəlməz. Weecomi –tərəfi çox təssüf ki, məsələyə stratejidən də çox, səthi yanaşdı. Nəticə isə özünü çox gözlətmədi. Əslində bu layihənin bizim ölkədən başlaması mən də hələ də bir çox sualları cavabsız buraxır. Bir tərəfdən də təsisçilərin ölkəmiz haqqında dolğun məlumatlı olmamaları mən deyərdim ki, bu layihənin uğursuzluğa səbəb olmasına başlıca təsir edən amillərdəndir. Bir sözlə uğursuzluqla nəticələnmənin başlanğıcı oldu.

Weecomi – rəhbərliyi əllərində olan büdcə ilə bazara giriş etdi. Bu büdcə isə çox qısa zamanda plansız xərcləndi və bunun da təsirindən şirkətin Bakı ofisi ciddi maliyyə sıxıntıları ilə qarşılaşdı. Nəticə isə göz qabağındadır. Belə ki, Weecomi  bazarda giriş etdiyi sürətli templə yola davam edə bilmir. Bunun bir neçə səbəbi var. Əslində səbəblər çoxdur. Baxaq görək bunlar nələrdir?

  1. Weecomi – şəbəkəsini təsis edən şəxslər Azərbaycanı və onun istehalkçı təbəqəsini tanımadan bazara giriş etdi. Bu strateji olaraq çox yanlış addım idi. Yəni Azərbaycan bazarının, Azərbaycan istehlakçılarının, Azərbaycan iş mühitinin və xidmətlərinin təklif olunacağı bazarların araşdırılmaması
  2. Ölkədə gözlənilən devalvasiya fəsadlarının nəzərə alınmaması
  3. Demoqrafik vəziyyətin nəzərə alınmaması
  4. Menecment sisteminin şirkətdə tətbiqinə biganə yanaşılması
  5. Weecominin inkişafı üçün bazarı və mövcud durumu yaxşı bilən, marketinq mütəxəsislərinin cəlb olunmamaları və onların təcrübələrindən yararlanmamaları
  6. Təsisçilərin özlərinin menecmentlə bağlı probelmlərinin olması
  7. İşlərin dağınıq şəkildə idarə olunması
  8. Vahid idarəetmə strukturunun olmaması
  9. İdarə heyətində zamanla fikir ayrılıqlarının yaranması
  10. Hədəflərin real proqnozlara əsaslanmadan tətbiqinə nail olmaq cəhdləri
  11. Əldə edilən gəlirlərin, şirkətin və bazarın inkişafına xərclənməməsi
  12. Daxili motivasiya proqramlarının zamanla ertələnməsi və ya təxirə salınması( bu şəbəkədə olanların Weecomi üçün faktiki olaraq fəaliyyətlərinin durdurlmasına, sistemdən imtina etmələrinə gətirib çıxardı. İstisanalar xaric).
  1. Zamanla maliyyə problemlərinin yaranması, şirkət daxilində bonusların verilməməsi
  2. Kamp proqramlarının ( özümündə iştirak etdiyim təqdimatda, Fevral ayına söz verilən Bakuriani proqramının keçirilməməsi, sonra Mart ayına ötürülməsi və nəhayət bu proqramın ümumiyyətlə qeyri müəyyən vaxta) təxirə salınması kimi hallar bir çox distribyutoru demotivə etdi və bu gündə öz təsirini alver birliyinin fəaliyyətində göstərir
  3. Mart ayında dünya alış-veriş bonuslarının verilməməsi.
  4. Şəbəkədə olanlardan çox az bir qisminə verilən saytların və ya bloqların çox keyfiyyətsiz olması, hətta funksionallığı belə “0” vəziyyətdə olması və s.
  5. Əməkdaşların bloqdan səmərəli istifadə edə bilməmələri. Şəbəkə marketinqi barəsində peşəkar məlumatların əldə edilməməsi. Öyrədici heç bir məlumat yoxdur.
  6. Müqavilə bağlanan obyektlərin zamanında ziyarət olunmamaları və müştərilərə gərəkli diqqətin istənilən səviyyədə göstərilməməsi. Artmaqda olan narazı müştəri kütlələləri
  7. CRM bazanın olmaması
  8. Müştərilərin sistemdən imtina etmələrinə qarşılıq planların olmaması, (risk menecment)
  9. Weecomi-nin qısa müddətdə qazanmış olduğu imicinə mənfi təsirlərinin qarşısının alınması üçün qabaqlayıcı tədbirlərin görülməməsi
  10. Weecomi-nin şəbəkəsində çalışan və öndə olan liderlərin proseslə tam məlumatlandırmamaları və s. (distribyutorların – vergi, dsmf kimi dövlət qurumları ilə zamanla probelmləri qaçılmaz olacaq)

Bu məqalədə yazılanlar ümumi fikirlərim idi. Weecomi – nin fəaliyyəti barəsində digər məlumatları əldə etmək istəyirsinizsə, onda bloqumu izləməyə davam edin. Növbəti bloqpostda isə Weecomi-nin xidməti 4P marketinq modeli əsasında dəyərləndiriləcəkdir.

Sizin marketinq bələdçiniz…

 

(595 dəfə baxılıb)

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here