İqtisadi böhranlar heç də hər zaman biznesləri öldürmür…

0
54

Artıq neçə vaxtdır ki, sosial şəbəkələrdə böhranın dağıdıcı və ya düzəlməyəcəyi haqqında səslənən və ya yazılan fikirləri izləyirdim. Nəhayət qərara gəldim ki, bunun əksi olan və böhranların da heç də hər zaman bizneslərə zərər vermədiyini isbat edən bir neçə brend haqqında məlumat vermək istəyirəm.

adidas

1920-ci il “adidas” idman brendinin yaranması ili idi. Birinci dünya müharibəsi 2 il idi bitmişdi. Ancaq Almaniya iqtisadiyyatı tam çökmüşdü. İşsizlik, aclıq, səfalət, hiper inflyasiya. Yaşam üçün mübarizə aparan ailələrdən biri də “adidas” brendinin əzəli sahibləri Dassler ailəsi idi. Dolanmaq üçün həmin dönəmlərdə ayaqqabılar tikməyə başladılar. Bəs xammalı hardan əldə edirdilər? Çox sadə. Ayaqqabının padoşlarını köhnə avtomobil təkərlərindən, ayaqqabının üz hissəsini isə əsgər formalarından tikirdilər. Ölkədə dərin böhran olduğu üçün başqa xammal materialları yox idi. Bir müddət sonra isə istehsal həcmi artdı. Nəhayət 1925-ci il. Bu il “adidas” brendinin uğuru üçün başlanğıc il oldu. Belə ki, Adolf Dassler dünyada ilk dəfə olaraq ilk futbol butsilərini istehal etdi və bu da böyük idmançı kütləsinin marağına səbəb oldu. 1928-ci ildə isə “adidas” butsiləri ilk dəfə olaraq Olimpiada yarışlarında təmsil olundu. Bir il sonra isə Dasslerlər artıq ABŞ-a məhsul ixrac edirdilər.

Lego

1929-cu ildə başlayan “Böyük depressiya” ABŞ və Avropa iqtisadiyyatına ciddi zərbə vurmuşdu. 1932-ci ildə, depressiyanın qızğın vaxtında Ole Kirk Kristiansen şirkət qurur. Hansıki sonralar bu şirkət Lego adlanacıydı. Ole əvvəllər xırda dülgərlik işləri ilə məşğul olurdular. Bu məhsullara elə də tələbat olmadığına görə Ole başqa nişalar axtarmağa başladı. Nəhayət taxtadan oyuncaq istehsalına qərar verdi və bu qərar o çətin dönəmlərdə öz meyvəsini verməyə başladı. Bunun da təsirindən Ole şirkəti üçün yeni bir ad fikirləşdi. Bu ad leg godt — (oynamaq yaxşıdır) Bu ərəfələrdə Lego da cəmi 7 nəfər işçi malışırdı və bu 7 nəfərdən biri də Ole – Qotfrid idi, sonradan Lego firmasının başına gələcək şəxs. Dostlar, ümumiyyətlə hər bir brendin tarixində uğurlu illər olur, bəli Lego üçün də bu parlaq il 1947-ci ilə təsadüf etdi. Belə ki, bu ildə Lego firması 2 əlamətdar hadisəni yaşadı. 27 yaşlı Qotfrid tanınmış ingilis psixoloqu Hillari Peyca aid plastik kubiklərin istehsalı üçün patent aldı və Danimarkanın ən böyük plastik əritmə avadanlığını əldə edə bildi. Bununla da şirkət daha böyük xərclərdən canını qurtara bildi və istehsalında yeni dönəm başladı. Ona görə ki, Lego oyuncaqları artıq taxta materialda deyil, plastik formada təklif olundu. Nəhayət 1958-ci ildə Lego şirkəti demək olar ki, bütün dünyanın tanıdığı bir oyuncağı istehsal etməklə öz mövqeyini bir qədər də möhkəmlədə bildi. Bu oyuncaq məşhur klassik “KUBİK” oyuncağıdır. Bu oyuncaq o qədər məşhurlaşdı ki, kapitalizm düşməni olan Sovet rejimi belə bu oyuncağın Sovet ərazisində satışlarına izn vermişdi.

Pepsi

Pepsi şirkətinin mövcudluğunda 2 doğum tarixi var. Belə ki, bu brend gənc farmosevt Kaleb Bredhem tərəfindən 1893-cü ildə düşünülmüş və 1921 – ci ilə qədər onun rəhbərliyində mövcud olmuşdur. Həmin illərdə şəkər bazarında dərinləşən böhran iflas etdi. Ancaq 7 il sonra “Böyük depressiya” illərində şirkət özünün yeni sahibi Çarli Qut tərəfindən dirçəlməyə başladı. Böüyk depressiya Pepsi şirkətinin işinə yaramışdı. Qut özü üçün əsas rəqib olaraq Coca Colanı seçmişdi. Bu da səbəbsiz deyildi. Belə ki, o vaxt Coca Cola öz içkilərini 6,5 unsiyalıq butılkalarda 5 cent`ə satırdı. (1 unsiya-28,35 qram) Colanın 5 sentə satdığı butulkanın həcmi təxminən 184 ml idi. Pepsi isə bazara 12 unsiyalıq butılka ilə daxil oldu. Bu da ortalama 340 ml idi. Şüarı isə belə idi “əvvəlki qiymətə iki dəfə artıq”. Belə yanaşmanı böhranlı dönəmlər üçün Pepsinin ən ideal strategiyası hesab etmək olardı. Fikirləşərsiniz ki, bəs Coca Cola buna qarşı bir tədbir görmədi? İstehsal marketinqi üzrə təcrübəsi olan biri kimi deyə bilərəm ki, bu elə də asan məsələ deyil. Ona görə ki, butulkanın həcmini artırmaq üçün bütün istehsal prosesi dəyişməli idi. Başqa bir tərəfdənsə Cola dəyişikliyə gedəsi olsa idi özünün və satışlarının əsas tərkib hissəsi olan ənənəvi klassik şüşələri də dəyişməli olacıydı. Bu isə Colanın işinə heç yaramırdı.

Pepsinin bu uğurlu siyasəti nəticəsində Colanın satışları 3% düşdü, Pepsinin öz satışları 12% isə artdı. Bu uğur 1953-cü ilə qədər davam etdi. Bu Coca Cola üçün kritik vaxt idi. Elə buna görə də tarixində ilk dəfə olaraq 10, 12 və 26 unsiyalıq şüşə butılkalarda məhsulları bazara buraxdı. Əslində Pepsi buna da hazır idi. Belə ki, Colanın klassik və yaşlı nəsilə fokslanması Pepsi üçün yeni və çox önəmli strategiyanı işləməsinə zəmin yaratdı. Pepsi yaşlı nəsilə deyil. Gənc nəsillərə fokuslandı. 1964 –cü ildə özünün klassik şüarını işlədi Come Alive, You’re in the Pepsi Generation”. Pepsi bu gündə bu sloqanından fərqli və dəyişik  formalarda istifadə edir.

Burger King

Böhran – tez qidalanma restoranlarının açılması üçün ən uyğun zamandır. Bəs bazarda McDonald’s kimi güclü rəqib varsa? Onda nə etməli? 1957-ci il ABŞ növbəti böhranı yaşayırdı. Belə ki, həmin dövrü “Eyzenhauerin resessiya erası” adlandırırlar. McDonald’s davamlı keyfiyyəti ilə məşhur idi. Ancaq McDonald’s məhsullarının konveyer tipli olması istehlakçıları qıcıqlandırırdı. Burger King istehlakçıların bu yanaşmaları üzərində öz işini qurmaq qərarına gəldi. Belə ki, Burger King-Sendviçləri istehlkaçıların istək və arzularına uyğun təklif edirdi. Məhz buna görə bu məkana gələn istehlakçılar özlərini xüsusi hiss edirdilər. Bu strategiya 1982-ci ilə qədər öz effektivliyini qorudu. Nəhayət Burger King yeni strategiya ilə bazara giriş etdi. Yeni şüarı isə belə oldu “ Bizim burgerlər McDonald’sda tavada qızardıldığı kimi deyil, açıq od üzərində bişirildiyinə görə ləzzətlidir”. Təbii ki, McDonald’s bu şüara görə Burger Kingi məhkəməyə verdi. Ancaq bütün baş verənlərə baxmayaraq Kingin satışları 10% artmışdı.

Yazılanlardan da göründüyü kimi dünyanın ən qlobal brendləri məhz iqtisadi böhranlar zamanı qurulmuşdur. Sadəcə kifayət edir ki, ətrafda baş verən hadisələrin verdiyi imkanlar kimi baxıb dəyərləndirməkdə fayda var.

Sizin marketinq bələdçiniz…

(142 dəfə baxılıb)

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here