Şənbə, Mart 28, 2020
Home Blog Page 3

Ətirlər biznesin ikinci simasıdır…

0

   İstehlakçıların şüurlarında brendlərə yer ayırmaq əziyyətli prosesdir desəm yalan olmaz. Bir çox marketoloqlar qurmuş olduqları brendlərin rəqiblərdən fərqlənməsi və rəqib brendlər üzərində üstünlük əldə edə bilmələri və individuallıqları üçün marketinqdə yeni strategiyalardan olan “aromabrendinq” dən istifadə edirlər. Çünki brendlər istehlakçılar üçün xarakterik olan aromatlar vasitəsi ilə kommunikasiya qurur və onlarla daha rahat təmasa keçə bilirlər. Mütəxəsislərə görə məhz aromabrendinq vasitəsi ilə istehlakçıların yaddaşında uzun müddət qalmaq mümkündür.

   Araşdırmaların nəticəsinə görə bir insan 10 000 dən çox müxtəlif qoxulu ətiri xatırlayır və onları bir birindən ayıra bilir və 10 000 ətirin təxminən 65%-ni tam olaraq yadında saxlaya bilir. Hətta 1 il keçdikdən sonra belə xatırlaya bilir. Paderborn Universitetindən (Almaniya) olan bir qrup alim ətirlərin insanlara təsirləri haqqında müştərilər arasında araşdrıma apararaq ortaya maraqlı faktları çıxarda bilmişlər. Belə ki, assortimentləri “aromatlaşdırılmış” mağaza müştərilərin 47%-nə daha cəlbedici gəlmişdir. Müştərilərin mağazada qalma vaxtı normadan 14% artıq olmuşdur. Satışlar isə 6% artmışdır. 

Aromabrendinqdə məqsəd nədir?

   Aromabrendinqdə məqsəd müştəri ilə brend arasında emosional əlaqələrin qurulması, brendlərin rəqiblər arasında daha asan və daha rahat şəkildə tanınmasını təmin etməkdir. Ona görə ki, Aromatlar insan yaddaşında şəkil və səsdən 40 dəfə artıq yadda qalır. Elə buna görə də brendlər üçün unikal ətirlərin yaranması həm brendinq və həm də satışlar üçün olduqca vacibdir.

Rəqiblərdən fərqlənmək və seçilmək üçün mütəxəsislər 5 nüansa diqqət etməyi təklif edirlər.

1. Aromabrendinq – İstehlakçılara təsir etmək üçün unikal alətlərdən biridir. Elm adamlarının qənaətinə görə ətir insan yaddaşında şəkil və səsdən daha çox qalır. Yetər ki, insan bir ətiri duysun və hiss etsin. Bu qoxu elə həmin an onun yaddaşına köçür. Elə buna görə də mütəxəsislər brend menecerlərə öz brendlərini ətirləndirməyi və brend üçün seçilmiş unikal ətiri öz istehlakçılarının yaddaşına salmağı tövsiyə edirlər.

2. Xoş ətir insan beyni ilə bir başa bağlı olmasını unutmamaq. Elə buna görə də aromatlarla əhatə olunmuş brend istehlakçı davranışına bir başa təsir etməsinə diqqət etmək.

3. İstehlakçıların aromatları məntiqlə deyil, emosiya ilə qəbul etdiklərini unutmamaq.

4. Xoş aromatlar brendə bir individuallıq, rəngarənglik və obraz verir. Odur ki, bu fürsətdən yararlanmaq.

5. Aromabrendinq strategiyası brendə rəqiblərindən fərqlənmək üçün fərqli imic, fərqli üslub verir ki, bu da müştərilərin brendə olan loyallığını artıraraq, satışları stimullaşdırmaq.

   Mütəxəsislər deyirlər ki, müştəri harada olmasından asılı olmayaraq, məhz aromatlar vasitəsi ilə sizin brendi və xidmətlərinizi xatırlaya bilirlər. Odur ki, unikal brend üçün unikal ətir seçin və tətbiq edin.

   Belə ki, aromabrendinq strategiyası vasitəsi ilə gəlirləri 45% artırmaq mümkündür. Aromabrendinq strategiyasından Cacharel, Samsung, Terrasport, BP, KraftFood, Hilton və Walmart kimi dünya brendləri ciddi şəkildə istifadə edirlər. Samsung şirkətinin araşdırmalarına görə aroma brendinq vasitəsi ilə satışlarını 26% artırmışdır. Walmart marketlər şəbəkəsi isə aromabrendinq vasitəsi ilə satışlarını 22% artıra bildiyini bildirmişdir. Hilton hotel isə aromabrendinq vasitəsi ilə gələn qonaqların ziyarət sayını 23%-ə qədər artıra bilmişdir. Sözsüz ki, “aromabrendinq” strategiyası müştərilərə təsir baxımından olduqca güclü marketinq alətidir. Ancaq çox həssas bir nüansa diqqət etməkdə fayda var. Aroma brendinq bir halda effekt verə bilir. O da brend adı altında təmsil olunan məhsulların keyifyyəti, məhsulu satan satıcıların peşəkarlığı, acı dilli olması, xidmət göstərən personalın xidmət səviyyəsi və s. bu kimi ciddi məsələlər qaydasında olmadığı müddətdə heç bir “aroma brendinq” strategiyası işə yaraya bilməz. Hətta mən bu yaxınlarda facebook sosial şəbəkəsində belə bir status paylaşmışdım ki, restoranda hava təravətləndiricidən istifadə edirlər. Sözdə mətbəxdən gələn yemək qoxularının qarşısını almaq istəyirlər. Bu addım restoran işlədənlər tərəfindən atılan ciddi səhvdir. Restorandan yemək qoxusu, kabab qoxusu gələr də. Yemək qoxusu müştərini daha artıq sifariş verməyə vadar edir. Bu cür səhv addım atan hələ bir çox ticarət nöqtələrimiz vardır. Avtosalonundan tutmuş, şirniyyat evlərinə qədər. Məhz elə buna görə də mütəxəsislər biz sıravi marketinq mütəxəsislərinə aromabrendinq məsələsində diqqətli olmağı və hər nüansı nəzərə almağı tövsiyə edirlər. Bəs sizin brendinizin qoxusu nədir?

Sizin marketinq bələdçiniz…

MML və onun satışlara təsirləri

0
Young man in supermarket comparing bottles of oil, rear view, close-up

Xeyli vaxt idi ki, bloqpost yazmırdım. Buna səbəb həm hostinqdə yaranmış texniki problemlər və birdə “Moskva 2018” sərgisinə hazırlıqla bağlı idi. Yenidən marketinq və satış bloqpostlarını həvəslə oxuyan dostlar və həmkarlarımız üçün növbəti maraqlı bir yazını təqdim etməkdən məmnunluq hissi keçirdirəm. Beləliklə də 2018 -ci ilin ilk bloqpostun oxucularımız üçün maraqlı bir yazı olacağına inanıram.

Əksəriyyətimiz bəlli şirkətlərdə, müəyyən vəzifələrdə işlər görürük. Kimliyindən asılı olmayaraq istənilən şəxs çalışdığı şirkətin bazarda möhkəmlənməsi istiqamətində əlindən gələn işi görməli və dəstəyini əsirgəməməlidir. Qısası bütün şöbə və strukturlar, marketinq və satış şöbəsinin uğurlu fəaliyyəti üçün şirkətin daxilində onlara dəstək olmalıdırlar. Ancaq belə olduğu halda marketinq və satış şöbələri bazarda ciddi uğurlara imza ata bilirlər. Bilirik ki, iri distribusiya şirkətləri və iri istehsalçılar hər zaman geniş assortimentlərə sahib olurlar və zamanla satışlarında düşüşlər yaşayırlar.  Bu da o deməkdir ki, əgər ticarət nöqtəsi də kiçikdirsə, şirkət bütün məhsullarını həmin ticarət nöqtələrinin vitrinlərində təmsil etdirə bilməz. Bəs nə etməli? Çıxış yolu nədədir? Ortaya bir tapşırıq çıxır. Kiçik ölçülü ticarət nöqtələrində şirkət üçün vacib olan minimal məhsul assortimentini (ing. Minimum Must List, Minimal Məhsul Siyahısı – qısa olaraq MML) müəyyən etmək. Qısa olaraq MML (minimal məhsul siyahısı) vasitəsi ilə şirkət kiçik ölçülü marketlərdə təmsil olunacaq məhsulların siyahısını müəyyən etmiş olur. MML adətən satış nöqtəsinin yerləşdiyi əraziyə, ticarət nöqtəsinin tipinə, satış kanalına və coğrafiyasına görə müəyyən olunur. MML prosesinin formalaşdırılması zamanı şirkət məhsulların satış həcmlərinə və marjanallığına və digər xüsusiyyətlərinə görə yönəlir. Şirkətin məqsədi onun məhsullarının ticarət nöqtələrində təmsil olunmaqdır. Məhz elə buna görə də satış komandasının qarşısına daha çox MML siyahısından (ing. Minimum Must List) olan məhsulların satılması hədəfi qoyulur. Satış hesabatı yalnız satış nöqtəsinə göndərilən məhsulların faktları əsasında aparılmalıdır. Rəf ömrü qısa olan məhsulların hesabatı isə yükləmələrin sayına uyğun ayda bir neçə dəfə aparılmalıdır. Saxlama müddəti uzun, dövriyyəsi isə aşağı olan məhsulların, ötən ay həyata keçirilən yükləmələr cari ay üçün faktiki satış hesab edilə bilər.

MML” in satışlara mənfi təsirləri

Satışların artımına yönəlik olan MML prosesi, assortimentlərin rotasiyası zamanı satış təmsilçilərinə MML siyahısında olan məhsulları satmaq daha sərfəli və daha rahat olur və buna görə də onlar çox da əziyyət çəkmədən satışdan əlavə gəlirlər əldə edirlər.

Bəs səbəbi nədir?

Bu sualın cavabı çox sadədir. Belə ki, MML siyahısına daxil edilməyən məhsullar daha az satılır. Məsələ hətta o həddə çatır ki, şirkət tədbir görənə qədər, zamanla satışları azalan məhsulların vitrinlərdən, daha sonra isə tamamilə bazardan çıxma riskləri vardır. Elə buna görə də MML siyahısını hazırlayan zaman bu cür riskli nüansları nəzərdən keçirtməkdə bir çox faydalar var.

MML siyahısının tərtibində məqsəd və hədəflər 

MML siyahısı 3 əsas meyar üzrə tərtib olunmalıdır.

1. Vaxt

2. Məhsul

3. Müştəri

Bu 3 meyar MML-in kanallar üzrə tərtib olunmasını tələb edir. Yəni “A” kateqoriyası üçün tərtib edilən MML siyahı o demək deyil ki, “B, C” kanalları üçün də keçərlidir. Belə ki, hər kanalın öz MML siyahısı olmalıdır. Əks halda bir formatlı MML siyahı üzrə tələb olunan satışlar digər satış kanallarında keçərli olmaya bilər. MML üçün vaxt 1 aydan 1 ilə qədər götürülə bilər. Məhsul baxımından isə məhsul qrupları üzrə də götürülə bilər, sırf məhsul üzrə də. Lakin MML siyahının sırf məhsul üzrə tərtib olunması və satışlarda tətbiqi tövsiyə olunur. Faydalı olması ümidi ilə.

Sizin marketinq bələdçiniz..

Müştərilərimizə nələri vəd verməməliyik?

0

Mövcud bazarlarda şirkətlər arası rəqabət qaçılmazdır və kəskin rəqabət şəraitində isə fərqlənmək lazımdır. Hətta mən deyərdim ki, fərqlənmək mütləq və vacibdir və müştərilər bu fərqliliyi görə bilməlidirlər.

Əgər müştəri sizin fərqliliyinizi görüb başa düşə bilmirsə və sizi rəqiblərinizdən ayıra bilmirsə, o təkrar olaraq yenidən bazarda axtarış (monitorinq) edəcək və onun üçün fərqli və üstün görünən məhsul və xidməti tapacaqdır. Müştərinin isə belə bir davranışı, seçimi təklif olunan məhsul və xidmətlərimizin xeyrinə olmayacaqdır.

Bəs yaxşı, nədir müştərini yeni axtarışlara çıxmağa vadar edən?

İstehlakçıların davranışlarına təsir edən ən başlıca amil məhsul və ya xidmətlərin qiyməti və ona daxil olanlardır. Misal: Demək olar ki, hər gün facebook` da müxtəlif tur agentliklərinin dünyanın fərqli ölkələrinə səyahət elanlarını oxuyuruq və ya rast gəlirik. Səyahət etmək istəyənlər əksər hallarda birinci qiymətlərə, daha sonra isə qiymətlərə daxil olan mal və xidmətlərə diqqət yetirirlər. Təklif olunan xidmətlər qane etmirsə, müştərilər yeni tur agentliklərinin axtarışına çıxırlar.

Bəs yaxşı, belə olan halda nə etmək lazımdır?

Müştərilərin qiymətə görə məhsul və ya xidmətləri fərqləndirmələrinin qarşısını almağın ən uyğun yollarından biri davamlı olaraq məhsulun (xidmətin) mövqeləndirilməsi ilə məşğul olmaqdır. Mövqelənmə müştəri axtarışlarına son qoya biləcək ən uyğun yoldur.

Müştərilərə aşağıdakıları vəd vermək olmaz.

  1. Nəyisə vaxtında icra edə bilməyəcəksinizsə, müştərinizə əlaqəli məhsul (xidmətlərlə) bağlı hər hansı bir vədi verməyin.

Misal: Pizzanı 30 dəqiqə sonra çatdırmağı bildirib, sonra da 1 saata çatdırılacaqsa əmin olun ki, həmin müştəri bir də həmin restoranın xidmətindən yararlanmayacaq və beləliklə o axtarışa başlayacaq.

  1. Müştərilərinizə lazım olmayan hər hansı məhsul və ya xidməti bonus olaraq onlara təklif etməyin.

Misal: Yeni açılan bir restorana müştəri cəlb etmək üçün 5% endirim nəzərdə tutulan flaer və ya kupon paylanılsa sanmıramki kimsə bu qədər cılız endirimə görə həmin restorana gedər. Əksinə yeni açılan restoran və kafelər üçün ilk 2 və ya 3 günü bir neçə əsas məhsulun pulsuz paylanılması olsa, daha cazib  və daha təsiredici olar.

  1. Keyfiyyətinə və etibarlılığına əmin olmadığınız məhsul (xidmət) üçün zəmanət vədi və ya sənədi verməyin. Belə bir addım müştərini bir dəfəlik itirmək üçün riskli addım ola bilər.

Mütəxəsislərin də əksəriyyətinin rəyinə görə satışlar zamanı bu cür və ya bənzəri vədlərdən uzaq durmaqla, müştəriləri əldə saxlamaq və yenilərini qazanmaq mümkündür. Faydalı olması ümidi ilə…

Sizin marketinq bələdçiniz…

Azərbaycan sığorta bazarında nə baş verir? Sığorta şirkətləri niyə bu qədər məsuliyyətsizdirlər? Çıxış yolu varmı?

0

Günümüzdə sığorta bazarlarında baş verən narazılıqların ardı – arası kəsilmir ki, kəsilmir. Əsasən də kasko sığorta şirkətlərinin əksəriyyətinin öz müştərilərini aldatmağa çalışmaları və vəziyyətdən öz xeyirlərinə karlı çıxmağa cəhdləri sözün əsl mənasında müştəriləri cana yığıb desəm bəlkə də yalan olmaz. Sığorta şirkətlərinin və xüsusilə də kasko sığorta xidməti çox aşağı səviyyədədir. Bunun da nəticəsi olaraq kasko sığortaçılarının sayı günü gündən azalmaqdadır. Bəs görəsən kasko xidməti göstərən şirkətləri belə bir hal narahat etmirmi? Onları maraqlandırmasa da, məni maraqlandıran suallar çoxdur. Sığortalamısansa, dəyən zərəri qarşılamalısan. Yox, əgər işiniz müstəntiqlik etməkdirsə, onda zəhmət olmazsa profilinizi dəyişin və müstəntiqliklə məşğul olun. Vəziyyət o yerə çatıb ki, YPX sığorta şirkətlərinin təqdim etdiyi sənədləri doldurmaqdan imtina edir. Sığorta şirkətləri isə YPX-nin tələb etdiyi sənədləri təqdim etməkdən. Rus dilində desəm: iki tərəf arasındakı bu anlaşılmazlıqlar bir “multfilmdi”. Əziyyət çəkən isə həmişə olduğu kimi pulunu ödəyib, ortalıqda qalan müştəri. Qısası bu vəziyyət heç kəsi maraqlandırmır. Ancaq bu yaxınlarda avtomobillərin sığorta bazarı mənə görə tam yeni formatlı bir məhsulla tanış oldu. Daha doğrusunu desəm sığorta bazarı üçün fərqli və yeni bir sığorta məhsulu. Əksəriyyətimiz sığorta şirkətlərinin xidmətlərindən yararlanmaq üçün müəyyən məbləğlərdə pul ödəsək də hadisə baş verdiyi zamanı nədənsə əksər hallarda qarşılığını ala bilmirik. Əslində sığorta şirkətləri və onların nümayəndələri üzərlərinə düşən öhdəlikləri və məsuliyyətlərini yaxşı başa düşürlər və işlərini də gözəl bilirlər. Lakin müştəriyə qarşı göstərilən diqqətsizlik və xidmətdən kənar xidmət sığorta şirkətlərinə olan inam və güvəni demək olar ki, ciddi mənada zədələyir. Nəticədə isə hər iki tərəf zərər çəkir. Əslində sığortaçıların müştərilərinin başına gətirdikləri işlər heç səbəbsiz də deyil. Səbəbləri kimlərə görəsə fərqli ola bilər. Ancaq mənə görə sığorta şirkətlərində və onların sığorta agentlərində çatışmayan başlıca bir neçə cəhətlər vardır. Ən başlıca səbəb müştəriyə qarşı ədalətsizlikləridir. Heç uzağa getmirəm. Ötən il başıma bir hadisə gəldi və mən maşınımı sığortalayan şirkətə müraciət etdim. Sığorta agenti gəldi hadisə yernin fotosessiyasını apardı, məni müstəntiq sorğusunua çəkdi və s. Əslində bunların qarın ağrılarını bilirəm. Maksimum dərəcədə müştəriyə dəyən zərərdən karlı çıxmaq lazımdır. Yəni, dəyən zərəri olduğu kimi yox, olduğundan az dəyərləndirərək ödəniləcək puldan az ödənilməsinə çalışmaq. Belə olan halda isə onların köməyinə müttəfiq ustalar yetirlər. Nəysə, məni bir neçə gündən sonra göndərdilər usta yanına ki, bəs usta maşına dəyən zərəri qiymətləndirəcək və biz də lazım olan köməkliyi edəciyik. Getdim ustanın yanına. Usta da sağ olsun, gəldi pərvanə kimi maşının başına bir dövr elədi vəssalam. Dedi ki, gedə bilərsiniz. Sual: Ay usta hara gedim? Gözünü yeyim sən indi demək istəyirsən ki, maşına dəyən ziyanı dəyərləndirdin? Usta. Bəli, mən artıq bilirəm sizin maşına nə lazımdır və mənim də sizin suallarınıza cavab verməyə ixtiyarım yoxdur. Nə sualınız varsa, hamısına sığorta şirkəti özü cavab verəcək. Onu da qeyd edim ki, sığorta şirkətlərinin əksəriyyəti rəsmi servislərlə işləmirlər. Təsəvvür etmək elə də çətin deyil ki, bu bir oyundur. Müştəri haqq etdiyi cavabı mütəxəsisdən deyil, işlə əlaqəsi olmayan birindən almağa məcbur edilir. Sənədləşmələrdən isə heç danışmıram. YPX və sığorta şirkətləri rəsmən adamın cinləri ilə oynayırlar. Əslində hadisəni qısa olaraq təsvir etdim ki, sığorta şirkətlərindən əziyyət çəkənlərdən və narazı qalanlardanam. Şəxsən mənə görə özüm də daxil olmaq şərti ilə bir çox sürücülər sığorta bazarında baş verən müştəri məmnuniyyətsizliyinin qarşısını alacaq yeni bir sığorta məhsulu və ya sığorta şirkətinin yolunu gözlədiyimiz anda və budur 15.11.2017 – ci il tarixində KASKO BUTİK elektron sığorta platforması ictimaiyyətə təqdim edildi. Həqiqətən də Azərbaycan sığorta bazarında inqilab sayıla biləcək yeni bir sığorta məhsulunun təqdimatı baş tutdu. Yanaşmaları və kosneptləri həm diqqət çəkən və həm də çox maraqlıdır. ”Öz ölçünü seç!” şüarı ilə fəaliyyətə başlayan KASKO BUTİK də sığorta məhsulları geyim etiketlərində olduğu kimi S, M, L və XL adlandırılıb. Ümid edirəm ki, KASKO BUTİK məhsulları, özünün də vəd verdiyi kimi sığortalıları bütün mümkün risklərdən, o cümlədən avtonəqliyyat hadisələrindən, yanğın və partlayışlardan, oğurluq və qaçırma hallarından, heyvanların vurduğu zərərlərdən, hər cür təbii fəlakət və təbiət hadisələrindən qoruyacaq. Ən maraqlı məqamlardan biri də avtomobil sahibləri təmir məntəqəsini öz arzuları ilə seçəcək, hətta rəsmi servis mərkəzlərində də qiymətləndirmə apara biləcəklər. Digər inqilabi yenilik isə ondan ibarətdir ki, zərərin dərhal yerində müəyyən olunması mümkün olan hallarda və zərər məbləği 1000 manatı keçmədiyində DYP dən təsdiqedici sənəd (Forma 4) istəmədən KASKO BUTİK sığorta ödənişlərini 59 dəqiqə ərzində ödəməyi vəd edir. KASKO BUTİKİN xidmətlərini dərindən analiz etdikcə daha maraqlı gəlir. Link burada KASKO BUTİK Eyni zamanda diqqətimi başqa bir məqam da çəkdi. Belə ki, müştərilərin vaxtına qənaət etmək üçün ilk dəfə olaraq məsafədən avtomobilə baxış keçirilməsini təmin edən texnologiya da hazırlanıb. Yəni müştəri olduğu yerdən xüsusi proqram vasitəsilə avtomobilin vəziyyətini KASKO BUTİK ə göstərə biləcək. Məqaləni yazmaq da məqsədim kimisə tərifləmək deyil. Sadəcə düşünürəm ki, sığorta şirkətləri ilə yaranmış problemləri nəhayət ki, həll edə biləcək yeni sığorta məhsulu ortaya çıxdı. Bu ağır və əziyyətli yolda layihəni ortaya çıxardan hər kəsə uğur diləyirəm və ümid edirəm ki, onlar doğrudan da öz işlərinin öhdəsindən layiqincə gələcəklər və müştəri məmnuniyyətsizliyinin qarşısını ala biləcəklər. Faydalı olması ümidi ilə…

Sizin marketinq bələdçiniz….

 

Üç ən gəlirli biznes sahəsi

0

Araşdırmalara görə ən gəlirli biznes sahələri texnologiya sektorunda qurulanlar hesab olunur. Ümumi olaraq texnologiya sektorundakı peşələr yaxşı bir təhsil və təcrübə tələb edir. Play store, appstore kimi elektron mağazalarda yaradılan tətbiqlər və onların vasitəsi ilə pul qazanmaq yeni bir biznes sahəsinə çevrildi. Bu olduqca sürətlə inkişaf edən bir sahədir və  hələ uzun müddət bu cür sürətlə davam edəcəyini proqnozlaşdırmaq elə də çətin məsələ deyil. Artıq demək olar ki, hər bir şirkət öz mobil tətbiqini yaradır və yaratmaqda da davam edirlər. Ümumiyyətlə dövrün tələbi texnologiya olduğu üçün bu sahədə iş qurmaq ən gəlirli biznes növlərindən biri sayılır. Statistikaya əsasən bu sahədən gələn gəlirin illik artım tempi 30%-ə bərabərdir.

Mobil telefon və planşet oyunları

Angry Birds oynamayan insan yoxdur hər halda. Bu oyunları siz yaratsaydınız necə olardı? Təbii ki bu oyunlar sayəsində artıq milyonçu olmuşdunuz. Oyun sektoru 10 il ərzində çox ciddi şəkildə artım göstərib. 2007-ci ildə yalnız iki mobil oyun yaradan şirkət var idisə. Hazırda bu rəqəm yüksək olsa da mobil oyunlara tələbat çox olduğundan ən gəlirli iş sahələrindən biri hesab edilir. Və bu sahədə ən qısa zamanda milyonçu olanlar da az deyil. Onlardan bir neçəsini misal çəkmək olar. Donq Nquen, Flappy Bird oyununun qurucusu. Vyetnamdan olan 29 yaşlı gənc, 2013 cü ilin Mayında cəmi bir neçə günə qurduğu Flappy Bird mobil oyundan bir günə 50.000 $ dollar gəlir əldə edir. Piter Til, PayPal-ın qurucusu. 1,2 mlrd $ varidatı. Bu siyahını çox uzatmaq olar. Sadəcə bu onu göstərir ki, insanlar  mobil tətbiq və oyunlar üzərindən qısa bir zamanda necə zənginləşə bilərlər.

Elektron əşya ticarəti

Ən gəlirli sahələrdən biri də elektron əşya ticarətidir. Bu sahə yüksək sərmayə də tələb etmir. Hazırda ən çox ən çox satılan məhsullar arasında elektron əşyalar ilk yerlərdən birini tutur. Texnologiya inkişaf etdikcə elektron əşyalara tələbat  çoxalacaq. Bu sahədə iş qurmaq üçün real mağaza açmağa da ehtiyac yoxdur. Xaricdən gətirdiyiniz əşyaları internet vasitəsilə (instagram, facebook və s.) rahatlıqla satmaq mümkündür. Günümüzdə də qazananlar az deyil.

Qida sektoru

Dünyanın bir nömrəli investisiya sahəsi olan qida sektoru həm tələbin gedərək artdığı həm də uzun müddət qalıcı ola biləcəyiniz sektorların başında gəlir. Bu gün bu sektorda məlumatı olmayan insanların belə qətiyyətlə sınadığı yemə-içmə və qida sektoru qazanclı iş sahələrindən biridir. Əgər xidmətinizdə keyfiyyətə və müasirliyə əhəmiyyət verirsinizsə, insanların damaq dadlarına uyğun yeməklər təqdim edirsinizsə bu sektorda yatırdığınız investisiyanı qısa müddət ərzində qazana bilərsiniz. Unutmayın ki, insanlıq yaşadığı müddətdə bu sahəyə olan tələb daima aktual olacaqdır.  Faydalı olması ümidi ilə.

Sizin marketinq bələdçiniz…

 

 

Seqmentasiya – Mən baharın qızıyam…

0

Orta məktəbdə oxuyanda, hamı kimi mən də nəğmə dərsi almışam. Düzü elədə bir musiqi duyumum olmayıb. Ancaq o vaxt sinifmizin başına gələn bir hadisəni xatırlayanda, günümüzdə fəaliyyət göstərən əksər şirkətlərimizin bazardakı xaotik fəaliyyətlərini xatırladır. Bir musiqi müəllimimiz var idi, adı da səhv etmirəmsə Şamis idi. Bu zalım dərslərdə bizə oğlanlı qızlı – “Mən baharın qızıyam mahnısını” oxudardı. Özü də hər musiqi dərsində. Elə bilki dünyada və Azərbaycan musiqisində başqa bir mahnı yox idi. Mən isə buna çox əsəbləşirdim. Günlərin birində Şamis müəllimin tutması tutdu və hər birimizi təklikdə lövhənin qarşısına çıxardıb – “Mən baharın qızıyam” mahnısını oxutmağa başladı və növbə gəlib çatdı mənə. Bu mənim üçün bir şans idi və mən gözəl səsimi işə saldım. Şamis müəllimi elə bir cin vurmuşdu – Vay, vay bu nə səsdir? Famil! Bu gündən sənə səsini çıxartmağı qadağan edirəm. Məəllim, bəs mən qiyməti necə alacam? Şamis müəllim: Bala, sən narahat olma. Dərs ili bitənə qədər sənə halalından “4” yazacam. Sən canın, bircə səsin çıxmasın, səndən istəyim budur. Bəli, musiqi ilə mənim hekayəm bu qədər. Sual yarana bilər ki, musiqi ilə şirkətlərimizin nə əlaqəsi var? Diqqət etdinizsə, bloqpostun əvvəlində Şamis müəllimin sinifmizə, oğlanlı qızlı bir ağızdan “Mən baharın qızıyam” mahnısını oxudardı fikirini yazmışam. Bənzərlikdə elə buradadır. Belə ki, Şamis müəllim bizim aramızda fərq qoymadığı kimi, əksər şirkətlər də müştərilər arasında heç bir fərq qoymadan hamıya “baharın qızı kimi” baxırlar. Yəni müştərinin ağzı nədir ki, mən satan malı almaya. Marketinqin ən yaradıcı tərəflərindən biri potensial bazar məqsədinin müəyyənləşdirilməsi prosesidir. Məhsul və xidmətlər seqmentlərə bölünməyəndə nələr baş verir? Məhsul (xidmət) əsas hədəf kütləyə çatmır, çatsa da brendlə istehlakçı arasında kommunikasiyada problemlər qaçılmaz olur. Məhsulun (xidmətin) kimin üçün təklif edildiyini müəyyəm etmək bir o qədər də asan olmur. Təbii ki, bunun da fonunda istehlakçılar əziyyət çəkirlər. İstehlakçılar da əziyyət çəkəndə şirkət əziyyətə düşür. Ona görə ki, şirkətə pul gəlmir. Bu da bir şirkətin bazardan çıxmasına zəmin yaradan səbəblərdəndir. Axı, şirkətdə çox şey pula bağlıdır. Elə buna görə də seqmentasiya mütləqdir və bu məsələni peşəkar səviyyədə işin icraatında tətbiq etməklə uğurlu nəticələrə nail olmaq olar. Seqmentasiya strategiyası coğrafi, psixoqrafik, davranış və ya demoqrafik prinsiplərə görə fərqlənən xüsusi və çox vaxt bazarda rəqiblər üzərində üstünlüyü təmin edən əsas alətlərdəndir. Təklif olunan məhsul onun zəruriliyi, istehlakçıların, bazarların milli keyfiyyətlərinin xarakteristikalarının müxtəlifliyindən yaranmışdır. Seqmentasiya prosesi firma üçün olduqca əhəmiyyətlidir, belə ki, onun fəaliyyət sahəsini məhz seqmentasiya müəyyən edir. Seqmentasiyanın reallaşması əsasən firmanın hədəfinin müəyyən edilməsindən başlayır. Bu əsasən aşağıdakı prinsiplərdən irəli gəlirlər:

  1. Hədəf kütlələr üçün məhsul və xidmətlər faydalı olması baxımından çox əhəmiyyətlidir.
  2. Heç kəs məhsulu (xidməti) səbəbsiz almır, ona görə də istehlakçılar üçün xidmətin yerinə yetirilməsi və ya problemin həlli tələb olunur.

Seqmentasiya strategiyasının başlıca məqsədi ondan ibarətdir ki, müəssisə özünün dar məqsədli bazarında öz resurslarını bazarda cəmləşdirən rəqiblərdən daha səmərəli xidmət göstərə bilər. Lakin seqmentləşdirmə əksər marketinq proqramlarının vacib hissəsi olmasına baxmayaraq, şirkətlər bazarda elə situasiyalar yaradırlar ki, onların atdıqları addımlar əlverişsiz olur. Yəni “Mən baharın qızıyam” musiqisi kimi bir vəziyyət yaranır.

Sizin marketinq bələdçiniz…

Səni yeməyə gəlmişəm…

0

Bu dəfəki bloqpostda məhsul portfelini genişləndirən zaman satışlara, mövcud brendlərin mövqelərinə mənfi təsirləri olan və bir çox marketoloqların diqqətindən yayınan brend hannibalizmi haqqında bəzi məqamları paylaşmaq istəyirəm. Yerli bazarımızda əksər şirkətlər və ya marketoloqlar arasında qəribə bir tendensiya var. Biri digərinin işini bəyənmir və özünü göstərə bilmək üçün eyni xarakteristikalı məhsul qrupları üçün müəyyən qərarlar verirlər. Ya da şirkət rəqib şirkətlər qarşısında güclü görünmək üçün məhsul portfelini genişləndirir və bu yolla bazardakı payını genişləndirməyə və ya qorumağa çalışır. Lakin çox təəssüf ki, bu cür qərarlar bir çox zaman bazarda özünü doğrulda bilmir. Ona görə ki, rəqabət bir şirkətin eyni qrupdan olan məhsulları arasında baş verir. Baxmayaraq ki, yeni məhsulun bazara çıxması üçün ciddi vəsaitlər xərclənir. Bəs bu qədər əziyyətin nəticəsinin pis olmasında nələr durur? Yanlış məhsul, yoxsa yanlış qərarlar? Şəxsən mənə görə hər ikisi də durur. Ancaq gəlin əvvəlcə hannibalizmin nə olduğuna baxaq. Tərifi: Bazarda baş verən proseslərin təsiri ilə eyni istehsalçının fərqli brendləri, ancaq eyni xarakteristikalı məhsulları arasında baş verən rəqabəti HANNİBALİZM kimi dəyərləndirmək olar. Aydın məsələdir ki, eyni xarakteristikalı məhsul qrupunda yeni bir məhsul istehsal olunanda o digərinə nisbətdə daha populyar olur və cari bazarda mövcud eyni qrupdan olan məhsul ikinci plana keçməsi ilə məhv olmağa doğru istiqamət alır. Yaxud başqa bir versiya: Bu qeyd əsasən yerli şirkətlərin fəaliyyəti ilə əlaqəlidir. Belə ki, şirkətin marketinq şöbəsi bazara yeni məhsul (xidmət) çıxardır. Satış şöbəsi isə öz növbəsində yeni məhsulu vitrinə çıxardır, digər cari məhsula olan foksu itir və nəticədə satış təmsilçisi bütün diqqətini yeni məhsulun vitrinə oturmasına və məhsulun (xidmətin) satılmasına yönəldir. Elə bu andan etibarən yeni məhsul cari bazarda mövcud olan məhsulu yeməyə başlıyır.

Hannibalizmin tarixi

Brend hannibalizmi öz başlanğıcını 1982-ci ildə Coca Colanın  istehsal etdiyi brenddən götürür. Bu brendin adı – “Diet Coke”dur. Bu məhsul bazara çıxan kimi, ənənəvi və orijinal Coca-Cola brendinin 20% bazarını əlindən aldı. Coca Coladan da göründüyü kimi bir məhsulun satış artımı eyni qrupdan olan başqa bir məhsulun satışında kəskin düşüşlərə gətirib çıxardır. 

Hannibalizm prosesi nədən başlaya bilər?

  • Fərqli və daha effektiv reklam çarxları;
  • Qiymət siyasəti;
  • Qablaşdırma;
  • Brendin fəlsəfəsində və ya strategiyasında dəyişikliklər edəndə;

Bir çox hallarda bu faktorların təsirindən istehlakçılar kütləvi şəkildə yeni məhsullara yönəlirlər və bazarda özünə yenicə yer tutmuş brend isə məhv olmağa başlayır.

Brendlər arasında hanibalizm nə vaxt baş verir?

Hannibalizm əksər hallarda eyni məhsul qrupunda mövcud olan brendlər arasında atılan yanlış addımların nəticəsində baş verir.

  • Mövcud brendlərin bazarına təsir edəcək tərəfləri ölçülmür;
  • Yeni məhsulun (brendin) bazara çıxmasına aid yanlış qərarların verilməsi;
  • Heç bir bazar araşdırması aparılmadan məhsul xəttinin  genişlənməsi;
  • Məhsul qrupunun zəif idarə olunması;

Yeni məhsul bazara daxil olan kimi artıq mövcud olan məhsullardan pay almağa başlayır və həmin məhsulun bazarına öz mənfi təsirlərini göstərir.

Bəs brendlər arası HANNİBALLIĞIN qarşısını almaq mümkündür?

Bəli, mümükündür. 80-ci illərdən günümüzə qədər brendlər arasında yaşanan təcrübə mütəxəsislərə bu istiqamətdə doğru strategiyanı hazırlaya bilmək üçün fürsət və imkanları ortaya qoymuşdur. Bu istiqamətdə bizə P&G və Unilever kimi nəhənglərin yaşamış olduqları təcrübələri nəzərdən keçirtməklə özümüz üçün bir nəticə çıxarda bilərik. Yaşanan təcrübələr onu göstərir ki, brendlər arasında hannibalizmin qarşısını aşağıdakı kimi almaq olar.

  • Xarakterinə görə bir birinə yaxın olan məhsul və brendləri fərqli seqmentlərə yönləndirmək;
  • Cinslərə, yaşa və məşğuliyyət sahələrinə görə;
  • Qiymət kateqoriyalarına görə;
  • Həyat tərzinə görə;
  • Coğrafi ərazilərə görə;
  • Brendlər üçün fərqləndirici identifikasiyalar hazırlamaq;
  • Mövqelənmələrə görə;
  • Brendlərin atributlarını maksimum dərəcədə fərqləndirməklə;

Brendlər üçün fərqləndirici identifikasiyalar işləmək:

  • Mövqelənməsinə görə;
  • Faydalı və üstün cəhətlərinə görə;
  • Sosial dəyərlərinə görə;
  • Brendlərin atributlarını maksiumum dərəcədə bir birindən fərqləndirmək;
  • Bazara çıxma və yayılma vaxtına diqqət olunmalı;
  • Brendləri kanallar üzərə paylaşdırmaq;

Ümumiyyətlə brendlər arası hanniballıq şirkətlərə lazımlı marketinq strategiyalarındandır. Hannibal brendlər yaradıldığı zaman buna diqqət etmək lazımdır. Bazar payı, satış, istehlakçılar, brendin mövqelənməsi və s. Əks halda hannibal brendləşmə strategiyası istehsalçı üçün daha ciddi və daha böyük problemlər yarada bilər. Brend hannibalizmi haqqında düşündüklərim və araşdırdıqlarımdan bu qədər. . .

Sizin marketinq bələdçiniz…

 

 

 

Siz brend deyilsinizsə, siz bir heçsiniz…(ikinci yazım)

0

Bəs niyə fikirləşirik ki, mebeldə brendləşməyə ehtiyac yoxdur? Yaxud bir ad varsa və ya nə varsa kifayət edər? İkincisi isə tamamilə yanlış fikir və yanlış yanaşmadır. Üzdə olan istehsalçılarımız öz brendləşmələrini hansısa konkret bir mebel modeli üzərindən yox, şirkətin adı üzərindən qurublar. Bundan əvvəlki bloqpostda etirazla qeyd etdiyim, markanın fəaliyyətinin şirkətin fəaliyyətinə bağlanması məsələsidir. İndi təsəvvür edin ki, şirkət öz adını brendləşdirmək üçün illərdir çalışır, əziyyət çəkir və bazarda müəyyən nəticələrə nail olur və sonra nəsə baş verir? yaxud baş verəcək. Özləri etiraf etməsələr də çətir brendinq (umbrella branding) siyasəti yeritməklə brendləşmə zamanı pulu bir neçə markaya deyil, sadəcə olaraq bir ada yatırtmaqla artıq xərclərdən canlarını qurtarmağa çalışırlar. Ona görə ki, ayrı – ayrılıqda markalar özləri büdcə tələb edir. İndi gəlin birlikdə bir şeyi təsəvvür edək. Deyək ki, günlərin bir günü sözdə brendə çevrilmiş şirkətin istehsal xətası olub, yaxud satış sonrakı xidmət zamanı müştərilərə qarşı nəsə bir qüsura yol verib və ya zəmanətlə ilgili işlərdə istəmədən hansısa bir səhvə yol verib və s. Nəticə sizcə necə olar? Baxın, çətir brendləşmənin də ağrılı və fəsadlı tərəfləri elə buradan başlayır. Yəni brend ciddi olaraq imicini zədələyir və nə vaxtsa əldə etdiyi müştərilərini rəqiblərinə pay olaraq hədiyyə edir. Atalarımız yaxşı deyiblər: Qurunun oduna yaş da yanır. Bəs sizcə bu hadisələrin fonunda narazı qalan müştərilərin ağzını bağlamaq və yaxud onların brend haqqında söyləyəcəkləri yanlış söz və ifadələrin qarşısını ala bilərikmi? Xeyr, təbii ki. Necə deyərlər narazı kütlənin qatarı artıq yola çıxmışdır və yolda bu qatara nə qədər adam mindirəcəklərsə onu da bir Allah bilir. Ona görə də marketinq şöbəsi satış sonrasında da özünü sözün əsl mənasında göstərə bilməlidir, yəni fəaliyyətini davam etdirməlidir. Yoxsa, məsələyə satıldı bitdi təfəkkürü ilə yanaşılmamalı və yaxud da müştəri ilə əlaqələrin idarə olunması (CRM) zamanı bütün qüsur və xətalar başqa şöbələrin üzərinə yıxılmamalıdır. İstehsalçılarımızın əvəzində olsaydım bəzi sualları özümə verərdim. Bizim firmanın istehsal etdiyi məhsullardakı unikallıqlar nələrdir ki, onlar mənim rəqiblərimdə yoxdur? Bu sualın cavabı çox səmimi, real rəqəmlərə, real nəticələrə dayanan olmalıdır. Əgər şirkətin fəaliyyətində və məhsullarında unikallıq varsa, müştərilər bizi seçəcəklər.Yox, əgər siz bu sualı özünüzə verdiyiniz zaman bir neçə saniyə də olsa düşündünüzsə, onda yaxşı olardı ki, yenidən öz müştərilərinizə, hədəf kütlələrinizə nələri və hansı unikallıqları təklif etdiyinizi bir də nəzərdən keçirdərək düşünəsiniz. Unutmayın ki, siz bir şirkət olaraq, bir marketoloq olaraq, bir menecer olaraq məhsullarınızın unikal dəyərlərini bilməsəniz, bunu sizin hədəf kütlələriniz də anlamayacaqlar. Odur ki, brendinqə önəm verilməlidir, özü də çox köklü şəkildə buna gedilməlidir. Məhsullara adlar (marka) verilməli və bu adlar üzərində individual olaraq işlənilməli və nəticələrə nail olunmalıdır. İstehsalçılarımız nədənsə həmişə kəsə yoldan getməyə çalışırlar. Bu bloqpostu mebel sektorundan olan bir marketoloq oxusa, başlayacaq ki, ay Famil, siz nə danışırsınız? Biz mebellərimizə adda veririk, üzərində də işlər görürük, ay rəhmətliyin nəvəsi. Famil isə cavab verir: Bilirəm ay gözəl həmkarım, hər məhsulunuza ad verirsiniz. Bəs yaxşı siz bu ad verməni markalaşma ilə əlaqələndirirsinizsə, bir zəhmət mənə həmin brend altında buraxmış olduğunuz seriya modellər haqqında danışın, varsa onların fəlsəfələri haqqında, o markalar üçün nələri etdiyinizi, hansı marketinq planları yazdığınızı, həmin seriya modellər üçün hansı hədəfləri qarşınıza qoyduğunuzu, həmin seriyanın hədəf kütlələri haqqında olan məlumatlarınızı təqdim edin. Olsun siz deyən. Deyək malınıza ad vermisiniz. Əla, əhsən, afərin. Bəs yaxşı bu necə bir brenddir ki, siz onu karton qablaşma ilə üzləyəndə necə olursa karton qablaşmanın üzərində brendin deyil, istehsalçı şirkətin adı və loqosu yazılır? Budur sizin marka siyasətiniz? Başa düşürəm, istehsal, köməkçi material xərclərini, klişe filan azaltmaq lazımdır. Ancaq belə də yox. Sual: Bu azaltdığımız xərclərin bizə markalaşma istiqamətində nə kimi faydaları olur? Əmin olun ki, müştərilər sizin məhsulu alsalar da, sizin mebel dəstləriniz onların evinin künclərində sadəcə olaraq istifadə olunan taxta parçaları olaraq səciyyələnəcəkdir. F.Kotlerin dediyi ortaya çıxır. Siz brend deyilsinizsə, siz bir heçsiniz (taxta parçası), siz sıradan satılan məhsulsunuz. Deyək ki, bu gün mebel deyəndə ağlınıza gələn hər hansı bir istehsalçı firma varsa, bəyəm bu brenddir? Gəlin brendinq məsələsinə xəyanət etməyək. Axı brend bir vəd verir və vədinə də əməl edir. Bəs ağlınıza gələn istehsalçı şirkət baxaq görək verdiyi vədlərə nə qədər əməl edir? etmirsə bəs onda necə? Gəlin nə özümüzü, nə də müştərilərimizi aldatmayaq. Sözün əsl mənasında Azərbaycan mebel sektorunda istehlakçıların gözləntilərini qarşılayacaq brendlər qurulmalıdır. Onlar sizi öz həyat tərzi kimi qəbul etməlidirlər. Onlar sizi təkçə adınızla deyil, həm də onlara bəxş etdiyiniz üslublarla yadda qalmalı və xatırlanmalısınız. Əslində imkanlar çoxdur. Hələki seyr edək, baxaq görək şirkətlərimiz Azərbaycan müştərilərinin gələcəkdə mebelə olan davranışlarında, yaşam tərzlərində nələri dəyişəcəklər?

Siz brend deyilsinizsə, siz bir heçsiniz…

0

Məni yaxından tanıyan dostlar, tanışlar yaxşı bilirlər ki, marketinq və satışla əlaqəli keçmişimin 4 ili mebel sektorunun payına düşür. Bu 4 il ərzində (Santral Dizayn qalereyası, Həyat mebel, Belux mebel, Kral mebel, İtaldizayn və s.) kimi mebel şirkətlərində fəaliyyətim olub. Sıravi satıcıdan tutmuş departament rəhbəri vəzifəsinə qədər irəliləyişlərim olmuşdur. Təbii hal kimi bu sektorun güclü və zəif tərəflərini necə deyərlər yerində və bilavasitə proseslərin içərisində yaşayaraq, görərək və hiss edərək təcrübə qazanmışam. Mebel sektorunda uğurlarıma başlıca səbəb isə sıravi satıcı olaraq bu sektorda ilk addımlarımı atmağım olmuşdur. Yəni müştərilərlə bir başa ünsiyyətdə olmağım, onların rastlaşdıqları problemlərin aşkarlanması, həlli və s. kimi hadisələr mənə bu sektoru daha yaxşı qavramağa imkan yaratdı. Əslində bu bloqpostu yazmağımın səbəblərindən biri, bu sektorda brendinqə nə qədər ehtiyac olduğunu və yaxud ümumiyyətlə bu sektorda brendə ehtiyac varmı sualına cavab yazmaqdır. Əslində brendə ciddi mənada ehtiyac vardır. F. Kotler demişkən: “Siz brend deyilsinizsə, siz bir heçsiniz. Siz sadəcə olaraq satılan bir məhsulsunuz”. Əslində F. Kotler bu tənqidi fikiri ilə bizə brendin önəmi haqqında ciddi mesaj ötürür. Bəs ölkəmizdə vəziyyət necədir? Mən tam olaraq yazmıyacam. Ancaq vəziyyət və durum acınacaqlıdır. Mebel sektorundakı yanlış yatırımlardan tutmuş, zövqsüz və çox bayağı mebel dizaynları yerli mebel istehsalçılarımızın  bu sahədəki yatırımlarını çox demirəm, bir az nəzərdən keçirtsək görərik ki, məsələnin ciddiliyinə bir o qədər önəm vermirlər. Bu prosesləri izləyən biri kimi, bizim istehsalçıların davranışları mənə marketinqin formalaşdığı mərhələlər arasından, istehsal erasını xatırladır. İstehsalçılar həmin dönəmlərdə istehlakçılara qarşı çox biganə idilər və onlar deyirdilər ki, nə istehsal etsəm onsuzda alacaqlar. Bəli, onlar haqlı idilər. Ona görə ki, həmin dönəmlərdə bazarlar satıcılara aid idi və satıcı qismində bazarda fəaliyyətdə olan istehsalçılar istehlakçılarla heç bir halda razılaşmır və onların ehtiyac və tələblərini nəzərə alımırdılar. Mən bu haqda çox yazmaq istəməzdim, lakin yerli istehsalçılarımızın əksəriyyəti çox təssüf ki, 20-ci əsrin əvvəlində ilişib qalıblar. Yəni nə istehsal etsəm onu da alacaqlar və s. H. Fordun cümlələrini xatırlayın: “Müştərilərimiz istənilən rəngdə maşın ala bilərlər, ancaq bir şərtlə ki, o qara rəngli olsun”. Bu sözləri mən demirəm aaa. Sadəcə olaraq bir onu deyə bilərəm ki, fəaliyyətdə olan çox az şirkətləri nümunə kimi göstərmək olar ki, onlar tələbata uyğun nəsə etməyə çalışırlar. Ancaq bu fikirlərim iri istehsalçılara aid deyil. Sadəcə olaraq fikirimi çatdırmağa çalışıram ki, ölkəmizdə fəaliyyətdə olan yerli istehsalçı firmalar bu şəkildə fəaliyyət göstərirlər. Onlar özlərini sözdə istehlakçı tələbatını ödəyən tərəf kimi göstərməyə çalışsalar da reallıqda  çox təəssüf ki, bu belə deyil. Nəysə…keçək əsas məsələmizə. Bir çox adam brend olaraq bir başa istehsalçı müəssisənin adını çəkir və yaxud bu cürə fikirləşir. Mən özüm birmənalı olaraq brendinq fəaliyyətini şirkətin adına bağlamağın əleyhinə olan biriyəm və əminəm ki, bu cür fəaliyyət göstərən istehsalçılar cari vəziyyətdə bir tədbir görməsələr, gec ya da tez ciddi problemlərlə üz üzə qalacaqlar və bu problemlər üçün zamanında bir tədbir görülmədiyinə görə qarşısının alınması qəliz olacaqdır. Bəli, elə bu məqamda bizim köməyimizə sırf mebel brendləri çatacaqdır. Şahmat oyununu xatırlayın. Öndə piyadalar, geridə isə əsas fiqurlar mövqeləniblər. Şirkətlərdə də vəziyyət şəxsən mənə görə bu cür olmalıdır. Yəni şirkətlər özləri brendlər yaratmaqla şirkəti piyadalarla təmin etmiş olacaq. Rəqabətli bazarlarda həmin brendlər zədələnsələr də şirkətin adına xələl gəlməz və şirkət növbəti piyadaları yarada bilməsi üçün həm zaman qazanacaq və həm də bazardan çıxmış markasında buraxmış olduğu səhvləri təkrarlamayacaqdır. Qısası rəqabətə dözən brend qurmaq imkanını əldə etmiş olacaqdır. Bloqpostun davamı var…

BUTAM: Sizcə çayı düzgün dəmləyirik?

0

Həyatımızın və istehlak rasionumuzun ayrılmaz hissəsinə çevrilmiş  çay ilk öncə Çinə, daha sonra isə bütün dünyaya yayılmışdır. Bu əsrarəngiz içki haqqında bir çox rəvayətlər, tarixi hadisələr qeydə alınmışdır. Artıq neçə vaxtdır ki, bazarda “BUTAM” çay brendini təmsil edirik və bu da bizi çay haqqında olan məlumatları araşdırmağa vadar edir. Hazırda çay sektorunda fəaliyyət göstərdiyim üçün, çayın dəmlənmə qaydaları haqqında kiçik bir məlumatı paylaşmaq qərarına gəldim. Çayın dəmlənməsi bir çoxları üçün ilk baxışdan  sadə görünsə də, böyük peşəkarlıq tələb edən bir prosesdir. Dəm çaydanından tutmuş, istifadə edilən suyun tərkibinədək. Ona görə ki, bütün bunlar hamısı çayın dadlı olmasına təsir göstərir. Elə buna görə də aşağıdakı şərtlərə əməl etsəniz, dəmlədiyiniz çayın ləzzəti hələ uzun müddət sizin və yaxınlarınızın damağında qalacaq:

 Su seçimi

Ləzzətli çayın dəmlənməsi üçün ən doğru seçim təbii bulaq suyudur. Ekspertlərə görə təbii bulaq suyunun tərkibindəki minerallar  çayın xoş ətirli olması üçün əvəzolunmaz mənbədir.  Bulaq suyu yoxdursa, onda təmizlənmiş sulardan istifadə edin. Ona görə ki, təmizlənmiş suların tərkibində çayın ətrinə və dadına təsir edən  zərərli maddələr olmur. Çay dəmlənməsində isti kran suyundan istifadə etmək orqanizm üçün ziyanlıdır. Ona görə ki, su kəmərlərinin daxilindəki zəhərli maddələr suyun tərkibinə çökür və tərkibindəki oksigeni yox edir. Klassik üslubla çay dəmləmək üçün işlədilən su qaynadılmalıdır. Çünki qaynama vaxtı suyun tərkibindəki ziyanlı mikrob və bakteriyalar ölür, bu da keyfiyyəti artırır. Belə olduğu halda suya tökülən çay yarpaqlarının xoş ətri tez yayılır və dəmlənmiş çay oksigenlə zəngin olur.

Dəm üçün temperatur həddi

Çayın dəmlənməsində istilik dərəcəsi də həlledici rol oynayır. Əgər fikirləşirsinizsə ki, istənilən çayın hazırlanmasında qaynar sudan istifadə edilməlidir, onda çox yanılırsınız. Ona görə ki, hər bir çay növü özünəməxsus tərkibə malikdir və onları müxtəlif temperatur həddində dəmləmək lazımdır. Məsələn yaşıl çay daha incə emal edildiyi üçün  ilıq suda dəmlənməli və ilıq halda içilməlidir. Qara çay isə ləzzətini üzə çıxartmaq üçün qaynar mütləq suda dəmlənməlidir.

 

 

Dəmləmə müddəti

İstilik dərəcəsi kimi, dəmlənmə müddəti də çay növünə görə dəyişir. Əgər yaşıl çay kimi incə yarpaqlılar qısa zaman kəsiyində dəmlənirsə, qara, fermentli və bir sıra digər növlərin hazırlanma müddəti daha uzun olur. Bu həmçinin müxtəlif cəmiyyətlərin mədəniyyətindən və şəxsi seçimdən asılıdır. Dəmləmənin müddəti haqqında təlimatlara çay növlərinə görə aşağıdakı cədvəldə nəzər sala bilərsiniz.

 Dəmlik çaydanın materialı 

İlk baxışdan əhəmiyyətsız görünsə də, çaydanın materialının da, çay dəmlənməsində böyük rolu var. Dəm çaydanı aldığınız zaman dəmlənəcək çayların növlərinı nəzərə almaq lazımdır. Məsələn dəmir çaydan mayeni uzun müddət isti saxlamaq keyfiyyəti sayəsində, yüksək temperaturda dəmlənən çaylar üçün ideal seçimdir. Bu siyahıya  əsasən qara çay daxildir.  Yaşıl, ağ və digər zəif temperaturda dəmlənən çayları isə çini və şüşə materiallı dəm çaydanlarında hazırlamaq doğrudur. Beləcə çayın ləzzəti və ətiri xoş və ürəyinizcə olacaq.

ÜMUMİ TƏLİMATLATLAR

Сədvəldə çayların növünə görə dəmlənmə müddəti, suyun temperaturu, dəmliyin materialı seçimləri haqda ətraflı göstərişlər qeyd olunub.

ÇAYIN NÖVLƏRİ MİQDARI DƏMLƏNMƏ MÜDDƏTİ  SUYUN İSTİLİK DƏRƏCƏSİ ÇAYDANIN MATERİALI
2-3 ç/q 3 dəqiqə 80° – 85° C Şüşə, çini
YAŞIL
yapon (buxarda hazırlanan)
çin
 

1-2 ç/q
2  ç/q

 

1-2 dəqiqə
2-3 dəqiqə

 

70° – 80° C
80° – 85° C

 

Şüşə, saxsı

Şüşə, çini

UZUN yarpaqlı

Açıq (yaşıl)
Qalın (tünd)

 

2-3 ç/q
2-3 ç/q

 

2-3 dəqiqə
3 dəqiqə

 

85° – 95° C
95° C

 

Çini,gil
gil

Qara

Xırda yarpaqlı
Tam yarpaqlı

 

1-2 ç/q
1-2 ç/q

 

2-3 dəqiqə
3-5 dəqiqə

 

95° C
95° C

 

çini
çini

PU-ERH (Fermentli) 1-2 ç/q 3 dəqiqə 100° C gil
Bitki Çayları 1-2 ç/q 3 dəqiqə 100° C Şüşə,çini

 

Əgər təbii və keyfiyyətli çay dəmləmək istəyirsinizsə və gələn qonaqlarınızın sizin dəmlədiyiniz çaylardan uzun müddət danışmalarını arzulayırsınızsa, onda zəngin “BUTAM” çay kolleksiyasından yararlanın və dadlı, ətirli təbii ləzzətli çayın dadından həzz alın.

“BUTAM” çay – Təbii çay ləzzəti!…